ब्रश करताना रक्तस्त्राव होणे: कारणे व डॉक्टर कधी बघावेत
ब्रश करताना दातांच्या मांसपेशींचे रक्तस्त्राव सामान्यतः दंत रोगांचे लक्षण असते. कारणे, लक्षणे व त्वरित डॉक्टरांची गरज कशी ओळखावी, हे जाणून घ्या.
ब्रश करताना रक्तस्त्राव होणे ही अनेक लोकांची सामान्य तक्रार आहे, पण ती नेहमीच गंभीर असतेच असे नाही. जर तुम्ही सतत रक्तस्त्राव पाहत असाल, तर कारण जाणून घेणे व योग्य वेळी दंतवैद्यांना भेटणे महत्त्वाचे आहे.
या लेखात काय आहे
रक्तस्त्राव का होतो?
दंतप्लाक व टार्टर
- दातांच्या पृष्ठभागावर जमा होणारी बॅक्टेरिया (प्लाक) आणि कठीण टार्टर (calculus) मसूळांना त्रास देऊ शकते.
- नियमित स्वच्छता न केल्यास टार्टर वाढते व मसूळांमध्ये रक्तस्त्राव होऊ शकतो.
दंतविरोधी रोग (जिंजिवायटिस)
- मसूळांची सूज, लालसरपणा व रक्तस्त्राव यांसह येते.
- हे सामान्यतः ब्रशिंगच्या वेळी अधिक स्पष्ट होते.
ब्रशिंग तंत्रातील त्रुटी
- खूप कठीण ब्रिसल्सचे ब्रश किंवा खूप जोरात ब्रश करणे मसूळांना इजा पोहोचवते.
- ब्रशचा योग्य आकार व मऊ ब्रिसल्स वापरणे आवश्यक आहे.
इतर संभाव्य कारणे
- व्हिटॅमिन C चा अभाव (स्कर्वी) रक्तस्त्राव वाढवू शकतो.
- हार्मोनल बदल (गर्भधारणेदरम्यान, मासिक पाळी) कधीकधी लक्षणे वाढवतात.
- काही औषधांचे साइड इफेक्ट्स रक्तस्त्रावाची प्रवृत्ती वाढवू शकतात.
रक्तस्त्रावाची लक्षणे कशी ओळखावी?
- ब्रशिंगनंतर मसूळावर लहान लाल थेंब दिसणे.
- मसूळ लालसर व फुललेली वाटणे.
- दातांवर किंवा दातांमधील जागी रक्ताचे थेंब जमा होणे.
केव्हा डॉक्टरांकडे जावे?
- रक्तस्त्राव दोन दिवसांपेक्षा जास्त वेळा होत असेल.
- मसूळ फुगलेली, वेदनादायक किंवा सुजलेली असेल.
- दातांवर सतत वास येत असेल किंवा चव बदलली असेल.
- तुम्हाला खाण्यास किंवा बोलण्यास अडचण वाटत असेल.
- तत्काळ – चेहरा, डोळ्यापर्यंत सूज वाढली असेल, श्वास घेण्यास अडचण असेल, किंवा घशात इजा वाटत असेल, तर रुग्णालयाच्या आपत्कालीन विभागात जावे.
निदान व उपचाराचे पर्याय
- दंतवैद्य प्रथम दंत तपासणी व एक्स‑रेद्वारे मसूळाची स्थिती तपासतील.
- टार्टर साफ करणे (प्लॅक आणि टार्टर हटवणे) हा सर्वात मूलभूत उपचार आहे.
- जिंजिवायटिसच्या गंभीर स्थितीत मसूळाची स्वच्छता व औषध उपचार दिले जाऊ शकतात.
- ब्रशिंगच्या पद्धतीत बदल – मऊ ब्रिसल्सचा ब्रश, हलका दाब व योग्य कोन वापरावा.
- आवश्यक असल्यास व्हिटॅमिन C पूरक आहाराची शिफारस केली जाईल.
पुनरुज्जीवन व प्रतिबंधक उपाय
- दिवसभरात दोनदा 2 मिनिटांसाठी मऊ ब्रिसल्सच्या ब्रशने फ्लूराइड टूथपेस्ट (fluoride toothpaste) ने ब्रश करा, ब्रश केल्यानंतर पाणी गिळू नका.
- दररोज एकदा दातांदरम्यान धुण्यासाठी फ्लॉस किंवा इतर इंटरडेंटल क्लिनर (interdental cleaner) वापरा.
- मसूळांची स्थिती तपासण्यासाठी प्रत्येक सहा महिन्यांनी दंतवैद्यांकडे चेक‑अपला जा.
- गोड व साखरयुक्त अन्नपदार्थ फक्त जेवणाच्या वेळी घ्या, रात्री दुधाच्या बाटलीसह झोपू नका.
- बाळांसाठी दुध किंवा ज्युस बॉटल वापरून झोपणे टाळा, कारण ते दातांवर क्षयरोग निर्माण करू शकते.
घरच्या घरी पहिला उपचार
- हलका मीठ पाण्याचा धुवा (एक ग्लास पाण्यात एक चमचा मीठ) ब्रशिंग नंतर करावा.
- तुम्ही सामान्यत: घेतलेला वेदनाशामक पिल घेऊ शकता, परंतु थेट अॅस्पिरिन किंवा लवंग मसूळावर ठेवू नका.
बालाजी डेंटल क्लिनिक कडून मदत मिळवा
- जर तुम्हाला सतत रक्तस्त्राव होत असेल किंवा वर दिलेले उपाय काम करत नसतील, तर बालाजी डेंटल क्लिनिक, विजापूर रोड, सोलापूर (IDBI बँकेखाली कुबेर चेंबर्स) मध्ये भेट द्या. अपॉइंटमेंट व्हॉट्सअॅप किंवा कॉल द्वारे बुक करा.
- आमचा दंतवैद्य टीम तुमच्या मसूळांची सखोल तपासणी करेल व गरजेनुसार टार्टर साफ करणे, जिंजिवायटिस उपचार किंवा इतर आवश्यक उपाय करेल.
- अधिक माहिती व दैनंदिन मौखिक काळजीसाठी दैनंदिन मौखिक काळजी टिप्स पहा.
- रक्तस्त्राव उपचार पृष्ठासाठी अधिक वाचा: रक्तस्त्राव उपचार.
दंतवैद्यांना कधी भेटावे?
- ब्रश करताना सतत रक्तस्त्राव, मसूळाची सूज किंवा वेदना असल्यास आजच अपॉइंटमेंट घ्या.
- तुमचा पहिला भेट 6 महिन्यांच्या नियमित चेक‑अपचा भाग असावा.
- बालाजी डेंटल क्लिनिक मध्ये व्हॉट्सअॅप किंवा फोनवर वेळ निश्चित करा, आणि तुमची मौखिक आरोग्य चांगली ठेवण्यासाठी नियमित देखरेख करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
ब्रशिंगने रक्तस्त्राव का सुरु होऊ शकतो?
मऊ ब्रश न वापरता किंवा खूप जोराने ब्रश केल्यास दातांच्या मांसपेशीला इजा होते, ज्यामुळे रक्तस्त्राव होते.
रक्तस्त्राव होत असल्यास घरी काय करावे?
हलका मीठ पाण्याचा धुवा करा आणि सामान्य वेदनाशामक पिल घ्या, परंतु अॅस्पिरिन किंवा लवंग थेट मांसपेशीवर लावू नका.
जिंजिवायटिस आणि रक्तस्त्राव यांच्यात काय संबंध आहे?
जिंजिवायटिस ही दातांच्या मांसपेशीची सूज आहे, ज्यामुळे ती लाल, फुललेली व ब्रशिंगनंतर रक्तस्त्राव होऊ शकते.
रक्तस्त्रावाची लक्षणे कधी आपत्कालीन मानली जातात?
सुटली सूज चेहरा, डोळ्यांपर्यंत पसरते, श्वास घेणे किंवा गिळणे कठीण होते, तर त्वरित आपत्कालीन विभागात जावे.
रक्तस्त्राव टाळण्यासाठी किती वेळा दंतवैद्यांकडे जावे?
सहज तपासणी व स्वच्छतेसाठी प्रत्येक सहा महिन्यांनी दंतवैद्यांकडे भेट देणे शिफारसीय आहे.
अपॉइंटमेंट बुक करा
आपल्या दातांबद्दल सल्ला हवा आहे? WhatsApp वर मेसेज करा किंवा फोन करा.
Written by
Balaji Dental Clinic
Clinic team, Balaji Dental Clinic, Solapur
हा लेख सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे, निदान नाही. आपल्या दातांबद्दल सल्ल्यासाठी कृपया दंतवैद्यांना भेटा.
